Γεωπολιτικές Εντάσεις: Μεγαλώνοντας μέσα σε διεθνείς συγκρούσεις

Σε έναν κόσμο που κυριαρχεί η ισότητα, η ελευθερία και η δημοκρατία, οι διεθνείς συγκρούσεις δεν παύουν να αποτελούν μείζον ζήτημα για όλους μας και κυρίως για τους νέους. Οι διεθνείς συγκρούσεις επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα ζωής εκατομμυρίων νέων ανθρώπων από την Ευρώπη και την Ασία μέχρι τη Λατινική Αμερική και την Αφρική, εκεί όπου οι πολιτικές εντάσεις συναντούν την κορύφωσή τους. Στο πλαίσιο των διεθνών συγκρούσεων η πρόσφατη κλιμάκωση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής και της Βενεζουέλας, αποτελεί ένα επίκαιρο και πολυσυζητημένο παράδειγμα που χρήζει ανάλυσης.

Τα τελευταία χρόνια και συγκεκριμένα στις αρχές του 2026, οι πολιτικές σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Βενεζουέλας βρίσκονται σε μεγάλη διαμάχη. Στις αρχές Ιανουαρίου, οι ΗΠΑ πραγματοποιήσαν εισβολή στο κράτος της Βενεζουέλας με σκοπό τη σύλληψη του κυβερνώντα ακροαριστερού Δικτάτορα Nikolas Maduro με εντολή του Αμερικανού Προέδρου Donald J. Trump. Η σύλληψη αυτή έγινε μετά από έρευνα των Αμερικανών εναντίον του Maduro για παράνομη κατοχή και διακίνηση ναρκωτικών ουσιών και όπλων. Η ενέργεια αυτή προκάλεσε έντονες συγκρούσεις στο διεθνές πολιτικό παρασκήνιο. Όμως, αυτή η στρατιωτική επιχείρηση πραγματοποιήθηκε με κύριο σκοπό την εκμετάλλευση πετρελαιοπηγών και όχι την παράνομη κατοχή όπλων και ουσιών, γεγονός που παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο.

Οι συνέπειες μιας σύγκρουσης δεν περιορίζονται μόνο στην γεωγραφική περιοχή όπου διαδραματίστηκαν τα γεγονότα, αντιθέτως «εξαπλώνονται» ραγδαία στην οικονομία, στην πολιτική, στην κοινωνία και επηρεάζουν ιδιαίτερα τους νέους. Οι νέοι, που βιώνουν αντίστοιχες καταστάσεις, αισθάνονται συχνά άγχος, ανασφάλεια, φόβο και αβεβαιότητα για το μέλλον. Ομοίως, ακόμα και σε κράτη που βρίσκονται μακριά από τη σύγκρουση, η ασταμάτητη ροή ειδήσεων και ο βομβαρδισμός από εικόνες στρατιωτικών ενεργειών, βίας και προσφυγικών κρίσεων, προκαλούν έντονη ψυχολογική πίεση στους νέους, αποπροσανατολισμό και αίσθημα ματαιότητας. Έρευνες δείχνουν πως οι νέοι είναι αρκετά ευαίσθητοι σε συμπτώματα άγχους, κατάθλιψης και μετατραυματικού στρες όταν εκτίθενται σε ένα τέτοιο περιβάλλον ακόμα και μέσω της τεχνολογίας και ακόμα περισσότερο εάν έχουν συγγενείς ή φίλους που βιώνουν τον πόλεμο και τη βία.

Εκτός από τον ψυχολογικό τομέα, οι διεθνείς συγκρούσεις επιφέρουν σοβαρές συνέπειες μεταξύ άλλων και στην οικονομία. Η ασταθής παγκόσμια οικονομία που στις περισσότερες περιπτώσεις συνοδεύεται από πολεμικές συγκρούσεις επηρεάζει σε αρκετά μεγάλο βαθμό τη μελλοντική επαγγελματική και εργασιακή ζωή των νέων, καθώς ένας πόλεμος συμβάλλει αρνητικά στη διαμόρφωση λανθασμένων επαγγελματικών προοπτικών. Η οικονομική ύφεση, η ταχεία αύξηση του κόστους ζωής και οι επιβεβλημένοι περιορισμοί στον επενδυτικό τομέα, μπορούν να οδηγήσουν σε υψηλά ποσοστά ανεργίας μεταξύ των νέων. Ειδικότερα, στην Βενεζουέλα η οικονομική κρίση -πριν από την πρόσφατη εισβολή- είχε ήδη προκαλέσει εκρηκτική αύξηση στη φτώχεια και την ανεργία, με βασικές δυσκολίες στην απόκτηση απαραίτητων αγαθών για ένα ικανοποιητικό επίπεδο διαβίωσης, που αποτελεί βασικό απαραβίαστο ανθρώπινο δικαίωμα, σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ).

Οι συγκρούσεις συχνά «απορροφούν» δημόσιες δαπάνες που θα μπορούσαν να είχαν επενδυθεί στην εκπαίδευση και συγκεκριμένα σε σχολεία, πανεπιστήμια και εκπαιδευτικά προγράμματα. Σε περιοχές που βρίσκονται κοντά στη συνοριακή κρίση ή σε πόλεμο και δέχονται μεγάλο όγκο προσφύγων, τα σχολικά συστήματα πιέζονται να «προσλάβουν» περισσότερους μαθητές με λιγότερους πόρους. Το γεγονός αυτό στερεί σε πολλούς νέους τη δυνατότητα πρόσβασης στην εκπαίδευση, μηδενίζοντας κάθε πιθανότητα για μόρφωση και παιδεία. Ακόμη και σε χώρες που δε βρίσκονται σε άμεση σύγκρουση, η οικονομική αβεβαιότητα εντείνει τη μείωση ευκαιριών για διεθνείς ανταλλαγές μαθητών, για υποτροφίες είτε στο εξωτερικό είτε στην ενδοχώρα και σε ταξίδια στο εξωτερικό, κάτι το οποίο σύμφωνα με ψυχολόγους συμβάλλει καθοριστικά στη διεύρυνση των πνευματικών οριζόντων των νέων και στην καλύτερη ψυχική υγεία και ευημερία.

Από την άλλη πλευρά, οι διεθνείς συγκρούσεις συχνά ενεργοποιούν τους νέους και τους ευαισθητοποιούν για να αναλάβουν πολιτικό καθήκον και κοινωνική δράση, καθώς η έκθεση σε παγκόσμια ζητήματα ενθαρρύνει την καλλιέργεια πολιτικής σκέψης, αλληλεγγύης και κοινωνικής δράσης. Νέοι οργανώνουν και συμμετέχουν σε κινήματα διαμαρτυρίας όπως είναι για παράδειγμα οι διαδηλώσεις, λαμβάνουν επίσης μέρος σε διαδικτυακές εκστρατείες για την κατοχύρωση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το γεγονός αυτό αποκαλύπτει πως οι νέοι ακόμη και σε απάνθρωπες συνθήκες, όπως είναι αυτές που επικρατούν εν καιρώ πολέμου ή συγκρούσεων, βρίσκονται πάντα σε ετοιμότητα να μετατραπούν σε φορείς ελπίδας, ειρήνης και αλλαγής. Γεγονός που έχει παρατηρηθεί τα τελευταία χρόνια αποτελεί η στάση των νέων να αντιστέκονται σε δικτατορικά καθεστώτα, σε πολέμους και διαμάχες, αναζητώντας ειρήνη αντί πόνου, βίας και θανάτου.

Όλοι οφείλουμε να γνωρίζουμε πως παρά το θάρρος και την γενναιότητά τους, οι νέοι είναι ευάλωτοι και εύθραυστοι. Η παγκόσμια κοινωνία έχει χρέος να εξασφαλίσει την ασφάλεια των νέων, την ευημερία τους, τα δικαιώματά τους και εννοείται την ελευθερία τους. Όποιος αδιαφορεί για τη νεολαία, ουσιαστικά αδιαφορεί για το μέλλον και αγνοεί ένα βασικό ανθρώπινο χαρακτηριστικό, την εξέλιξη.

Γεωργής Περράκης-Σαρκισιάν