Με αφορμή την κλιματική αλλαγή και την καταστροφή του περιβάλλοντος που βιώνουμε καθημερινά, συγγράφεται αυτό το άρθρο με στόχο την ευαισθητοποίηση γύρω από περιβαλλοντικά θέματα και προβλήματα στη γήινη βιόσφαιρα που οφείλονται κυρίως στην ανθρώπινη δραστηριότητα. Η περιβαλλοντική κρίση με το φαινόμενο του θερμοκηπίου, την ατμοσφαιρική ρύπανση, τα απόβλητα και αλλά σχετικά ζητήματα, αποτελούν προβλήματα που θα μας επηρεάσουν και θα μας προβληματίσουν ακόμα πιο έντονα στο μέλλον.
Πολλά από τα σημερινά περιβαλλοντικά προβλήματα ξεκίνησαν κατά τη Βιομηχανική Επανάσταση, όταν η υπερεκμετάλλευση πόρων, ο υπερκαταναλωτισμός και γενικότερα η τάση της υλικοποίησης και της εμπορευματοποίησης επέφεραν σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Στη δεκαετία του 1960 τα προβλήματα αυτά είχαν ήδη γίνει αντιληπτά, ενώ ιδρύθηκαν οργανισμοί με στόχο τη μείωση της ρύπανσης που δρουν δυναμικά μέχρι και σήμερα (Greenpeace, WWF). Παρόλα αυτά, ο πλανήτης συνεχίζει να μολύνεται και τα αποτελέσματα της ρύπανσης προβλέπονται ολέθρια για την ανθρωπότητα. Οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής είναι πλέον εμφανείς σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Αρχικά η μόλυνση της ατμόσφαιρας από εργοστάσια, αυτοκίνητα και εγκαταστάσεις θέρμανσης που λειτουργούν σαν ηφαίστεια παραγωγής ρύπων επιβαρύνουν ακόμα περισσότερο την κατάσταση. Συγκεκριμένα το στρώμα του όζοντος που καλύπτει τη γη σαν μανδύας φθείρεται από την επιβλαβή ακτινοβολία του ηλίου εξαιτίας των καυσαερίων. Το γεγονός αυτό συντελεί στο να προκληθούν οι λεγόμενες «τρύπες» μέσα από τις οποίες εισέρχονται οι ακτινοβολίες του ηλίου στην Γη «αφιλτράριστες». Επιπλέον, το φαινόμενο του θερμοκηπίου μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη μας και σε αλλαγή του κλίματος. Αυτό το φαινόμενο μπορεί να προκαλέσει το μεγαλύτερο από τα οικολογικά προβλήματα της ανθρωπότητας. Τέλος, δισεκατομμύρια τόνοι ρύπων εκπέμπονται κάθε χρόνο και επιδεινώνουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, ενώ ξαναπέφτουν στην Γη με τη μορφή της όξινης βροχής. Δυστυχώς αυτά τα φαινόμενα έχουν σοβαρό αντίκτυπο στην υγεία καθώς προκαλούν σοβαρότατες ασθένειες και θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο την ποιότητα ζωής.
Εξίσου σημαντική συνέπεια αποτελεί η ρύπανση του εδάφους. Οι βασικότεροι ρύποι που συναντάμε στο έδαφος είναι ραδιενεργείς ουσίες. Ακόμη, οι πιο κοινές χημικές ουσίες που εμπλέκονται είναι το πετρέλαιο και οι πολυπύρηνοι αρωματικοί υδρογονάνθρακες, διαλύτες, φυτοφάρμακα, μόλυβδος και άλλα βαρέα μέταλλα. Συνήθως η ρύπανση του εδάφους προκαλείται από βιομηχανική δραστηριότητα, γεωργικές χημικές ουσίες ή ακατάλληλη διάθεση αποβλήτων. Σε αντίθεση με την ατμόσφαιρα και το νερό, τα εδάφη ανανεώνονται πολύ αργά. Πρέπει να περάσουν δεκάδες ή ακόμα εκατοντάδες χρόνια πριν εξαφανιστεί τελείως απ΄ αυτά μια επικίνδυνη ουσία.
Επιπρόσθετα ένα τεράστιο περιβαλλοντικό πρόβλημα είναι τα απόβλητα. Στις περισσότερες χωματερές δεν τηρούνται ούτε οι στοιχειώδεις προδιαγραφές υγειονομικής ταφής. Παράλληλα είναι γνωστό ότι οι πιο φτωχοί είναι εκείνοι που υφίστανται τις συνέπειες της ανεπαρκούς διαχείρισης των αποβλήτων. Η ιλιγγιώδης αύξηση απορριμμάτων σε ολόκληρη την υφήλιο απειλεί την ύπαρξη της ζωής στον πλανήτη, καθώς ο όγκος των σκουπιδιών σε παγκόσμια κλίμακα θα αυξηθεί κατά 70% ως το 2050.
Ομοίως, ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η ρύπανση των υδάτων. Ποτάμια, λίμνες και θάλασσες που πλήττονται καθημερινά από αστικά λύματα, βιομηχανικά απόβλητα και φυσικά μεγάλες ποσότητες σκουπιδιών που εντείνουν το φαινόμενο της ρύπανσης. Αποτέλεσμα αυτών είναι η δημιουργία «νησιών» από απορρίμματα στους ωκεανούς που απειλούν οικοσυστήματα και τη θαλάσσια ζωή. Συμπληρωματικά οι ξένες ουσίες που μολύνουν το νερό κατατάσσονται σε δυο κατηγορίες, σε ανεπιθύμητα θρεπτικά συστατικά που προάγουν την ανώμαλη φυτική ανάπτυξη και σε τοξίνες. Το επιφανειακό νερό ρυπαίνεται όταν μια μεγάλη ποσότητα ανεπιθύμητων ουσιών ανακατώνεται με αυτό και υπερνικά τη φυσική ικανότητά του για αυτοκαθαρισμό. Το υπόγειο νερό μολύνεται από ποικίλες μορφές ρύπων.
Εν κατακλείδι η οικολογική κατάρρευση είναι πια ορατή και οι επιστήμονες αναζητούν ασταμάτητα τρόπους για να προάγουν τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ευτυχώς βλέπουμε πως οι νέοι είναι ευαισθητοποιημένοι όσον αφορά το θέμα του περιβάλλοντος. Ακόμα και το κράτος συμβάλλει ενεργά με ουσιαστικές δράσεις στην πράσινη μετάβαση. Η δράση για το κλίμα είναι αναγκαία και πρέπει όλοι να συνεργαστούμε για να υλοποιήσουμε τους κοινούς μας στόχος προς όφελος της ανθρωπότητας.
Θεοδώρα Κατσαγώνη
