Με αφορμή σχετική συζήτηση για το θέμα του διαλόγου, που πραγματοποιήθηκε στην τάξη, στο πλαίσιο του μαθήματος “Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία”, μαθητές και μαθήτριες του τμήματος ΛΑ4 κατέγραψαν τις σκέψεις και τον προβληματισμό τους αναφορικά με την σημαντικότητα του διαλόγου, καθώς και τους λόγους που ο διάλογος δεν έχει την θέση που του αρμόζει στην σύγχρονη εποχή.
Τα αίτια υποβάθμισης του διαλόγου
από το μαθητή Κωνσταντίνο Κεχριώτη
Ο διάλογος, δηλαδή η ελεύθερη ανταλλαγή απόψεων πάνω σε ένα θέμα, αποτελεί αναμφισβήτητα αρωγό στην πνευματική εξέλιξη του ατόμου . Ωστόσο, παρά την αξία του τόσο για το άτομο όσο και για την κοινωνία, ο διάλογος παραμένει υποβαθμισμένος. Τα αίτια του φαινομένου είναι πολυάριθμα και οφείλονται κυρίως στον τρόπο ζωής, στα ΜΜΕ, στα ΜΚΔ αλλά και στο εκπαιδευτικό σύστημα.
Ένας βασικός λόγος που οδηγεί στην υποβάθμιση του διαλόγου είναι οι γρήγοροι ρυθμοί ζωής και η οικονομική ανασφάλεια που εμποδίζουν τον σύγχρονο άνθρωπο να ασχοληθεί με τη φιλοσοφία, την πολιτική και την επιστήμη. Επιπρόσθετα, οι αμέτρητες ώρες που αφιερώνουμε στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, εθίζουν στη κατανάλωση περιεχομένου χωρίς εκπαιδευτικό χαρακτήρα και μειώνουν τη συγκέντρωση των νέων με αποτέλεσμα ο διάλογος να μην κεντρίζει το ενδιαφέρον της νέας γενιάς. Σαφώς, δεν θα μπορούσαμε να αγνοήσουμε τον καταλυτικό ρόλο που διαδραματίζουν τα Μ.Μ.Ε. τα οποία στοχευμένα και μεθοδευμένα αποθαρρύνουν την γόνιμη και ειλικρινή ανταλλαγή απόψεων και γνώσεων. Εν κατακλείδι, η δυσκαμψία του εκπαιδευτικού συστήματος να προωθήσει τη συζήτηση και να αναπτύξει την κριτική σκέψη των μαθητών, αποτελεί τροχοπέδη στην εδραίωση του διαλόγου στη σύγχρονη εποχή. Αν και τα εμπόδια που ανακύπτουν στο δρόμο μας για την υιοθέτηση ενός αποδοτικού διαλόγου είναι αρκετά, αυτό δεν θα έπρεπε να μας αποθαρρύνει από την προσπάθειά μας να προωθήσουμε την ανταλλαγή απόψεων σε ένα δημοκρατικό και «ανοιχτό»- στη διαφορετική άποψη- κλίμα. Η ορθή ανάπτυξη του διαλόγου είναι στο χέρι μας, και ιδιαίτερα οι νέοι, έχουμε την ηθική υποχρέωση να αγωνιστούμε γι’ αυτή.
Η σημαντικότητα του διαλόγου
από το μαθητή Έκτορα Καλοσκάμη
Στη σημερινή κοινωνία όπου οι ρυθμοί της ζωής γίνονται ολοένα και πιο απαιτητικοί, ο διάλογος, το βασικό εργαλείο επικοινωνίας και συγκέντρωσης, φαίνεται να χάνει την αξία του. Παρότι έχουμε περισσότερα μέσα επικοινωνίας από ποτέ, η ουσιαστική, ανθρώπινη επαφή συχνά υποχωρεί.Ποιοι είναι λοιπόν, οι σημαντικότεροι λόγοι που ο διάλογος εμφανίζεται υποβαθμισμένος στη σύγχρονη εποχή;
Αρχικά, η υπερβολική χρήση της τεχνολογίας αποτελεί τροχοπέδη στην ουσιαστική ανθρώπινη επαφή. Η καθημερινή μας ζωή κατακλύζεται από κινητά τηλέφωνα, κοινωνικά δίκτυα και διαδικτυακές εφαρμογές. Αντί, να συνομιλούμε πρόσωπο με πρόσωπο, προτιμούμε σύντομα μηνύματα, εικονίδια και γρήγορες αντιδράσεις. Έτσι, η συζήτηση χάνει το βάθος, τον τόνο και την συναισθηματική της διάσταση. Επιπρόσθετα, ο ατομικισμός και η έλλειψη διάθεσης για κατανόηση, είναι επίσης ένας πολύ σημαντικός λόγος για τον οποίο ο διάλογος υποβαθμίζεται στην εποχή μας. Η σύγχρονη κοινωνία προωθεί έντονα την προσωπική επιτυχία και την αυτοπροβολή. Αυτό οδηγεί συχνά σε μειωμένη ενσυναίσθηση και αδυναμία να ακούμε πραγματικά τον άλλον. Συνάμα, η ελλιπής εκπαίδευση στις δεξιότητες επικοινωνίας δυσχεραίνει την αντιμετώπιση του προβλήματος. Παρόλο που το σχολείο προσφέρει γνώσεις, δε δίνεται πάντα έμφαση στην καλλιέργεια δεξιοτήτων, όπως η ενεργητική ακρόαση, ο σεβασμός στην διαφορετική άποψη και η ήρεμη και τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία. Έτσι, πολλοί νέοι δυσκολεύονται να διαχειριστούν έναν διάλογο χωρίς ένταση ή παρεξήγηση.
Εν κατακλείδι, ο διάλογος είναι θεμέλιο της δημοκρατίας, της ανθρώπινης έκφρασης και της κοινωνικής συνοχής. Αν θέλουμε μια κοινωνία πιο δίκαιη και ενωμένη, είναι επιτακτική ανάγκη να επαναφέρουμε το διάλογο στη θέση που του αξίζει.
Η κρίση του διαλόγου τον 21ο αιώνα
από τη μαθήτρια Σοφία Λιούγκα
Ο διάλογος είναι η συνάρτηση τόσο του ήθους και της καλλιέργειας των συνομιλητών, όσο και των προϋποθέσεων μιας γόνιμης και εποικοδομητικής συζήτησης που τον πλαισιώνουν. Ωστόσο, είναι γεγονός πως η κρίση του διαλόγου μαστίζει τις σημερινές κοινωνίες, θέτοντας στο επίκεντρο την άνοδο ανούσιων και αυταρχικών μονολόγων. Έτσι, παρατηρείται ολοένα και περισσότερο η υποβάθμιση ενός εκ των σημαντικότερων μέσων της δημοκρατίας και της ελευθερίας.
Σε πρώτο επίπεδο, η ελλιπής και μη ολόπλευρη γνώση του υπό συζήτηση αντικειμένου, συχνά αποτελεί τροχοπέδη για τους συνομιλητές, γεγονός που τους απωθεί ολοκληρωτικά – σε ορισμένες περιπτώσεις-, από τη συμμετοχή στον διάλογο, στην έκφραση, στην αποδοχή και στην ανταλλαγή ή τον ανακατασκευασμό απόψεων. Συνεπώς, το μορφωτικό επίπεδο των ατόμων, διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο αφού αναδεικνύει μη ισότιμες θέσεις πνευματικού πολιτισμού, περιορίζοντας τις συνδιαλέξεις. Σε δεύτερο πλάνο, οφείλουμε να υπογραμμίσουμε την έντονη αποθυμία των σημερινών πολιτών για συμμετοχή στο διάλογο, φαινόμενο το οποίο κυριαρχεί εκτενώς σε κοινωνίες οι οποίες χαρακτηρίζονται από γρήγορους ρυθμούς ζωής. Με άλλα λόγια, η έλλειψη ειλικρινούς διάθεσης, όπου απαιτείται, στο πλαίσιο του διαλόγου, συχνά οδηγεί σε προστριβές και διαξιφισμούς, στοιχεία που συντελούν τόσο στην υποβάθμιση του θεσμού του διαλόγου όσο και στην υποβάθμιση του δημοκρατικού πνεύματος. Τέλος, ο εγωιστικός χαρακτήρας των ανθρώπων της σύγχρονης εποχής, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη άνοδο της προβολής των ΜΜΕ και των κοινωνικών δικτύων, συμβάλλουν άρρηκτα στη διαμόρφωση μιας γόνιμης εικόνας διαλόγου. Πιο αναλυτικά, τα πρόσωπα τα οποία προβάλλονται, εκτός της συνήθους μη καταρτισμένης και σωστής ομιλίας τους, τις περισσότερες φορές έχουν ως απώτερο στόχο να μονοπωλήσουν τη συζήτηση στο μικρόφωνο, καταχράζοντας το δικαίωμα της συζήτησης που τους παρέχεται μετατρέποντας τον λόγο σε έναν μακρόσυρτο ανούσιο μονόλογο.
Συμπερασματικά, γίνεται αντιληπτό πως οι έντονοι ρυθμοί ζωής, που καλούμαστε όλοι να αντιμετωπίσουμε, σε συνδυασμό με τις πολλαπλές κρίσεις, ανατρέπουν τα μέχρι τώρα δεδομένα, όπου σκιαγραφούσαν την ουτοπική εικόνα του διαλόγου. Συνεπώς, η υποβάθμιση του διαλόγου, οφείλει να μας ανησυχεί ολοένα και περισσότερα, ειδικά στους κόλπους της οικογένειας, του σχολείου και της κοινωνίας.
